Twentse Zakenvrouwen, TF HighHeels en Nicole Torka

Geplaatst door admin op 9 november 2015 | Algemeen, Ladies in biz, Spreker/dagvoorzitter/host

Op vrijdag 6 november 2015, tijdens de tweede editie van #Twentse Zakenvrouw New Generation mocht ik, namens de TaskForce HighHeels, samen met Nicole Torka de workshop ‘(Top)Vrouwen: over de kracht van het zelf‘ presenteren en verzorgen. Hoge opkomst, gave vrouwen, geweldige vragen, veel interactie en nog meer inspiratie over en weer ook tijdens onze workshop. En Nicole … klein, slim, beetje gek en geweldig tegelijk! Mooi zo’n wetenschappelijke benadering die we eigenlijk allemaal wel herkennen. En waarvan we de uitkomst al meer of minder blijken toe te passen in ons dagelijks leven. Essentie volgens Nicole: bij moeilijke beslissingen putten uit je positieve eigen ervaringen. En volgens mij doe je er goed aan, om daar nog een portie durf en lef aan toe te voegen. Daarmee kom je heel ver en … in je eigen kracht! Hierna de publicatie van Nicole, die de basis vormde voor onze workshop.

(Top)Vrouwen: over de kracht en het ontkrachten van het zelf.
Wie op zoek gaat in de virtuele wetenschappelijke databanken en het internet afstruint naar berichten over vrouwelijke carrière tijgers en ondernemers, dreigt onder de hoeveelheid literatuur bedolven te raken. Veel artikelen hebben de kansen en beperkingen vanuit de omgeving tot onderwerp: “Wat te doen om meer vrouwen aan de top te krijgen?”, “Op welke manier kunnen HRM beleid en praktijken vrouwen ondersteunen bij het ‘managen’ van werk- en privéleven?” en “Hoe ervoor te zorgen dat vrouwen de stap richting het zelfstandig en succesvol ondernemerschap zetten?”. Slechts een aantal vragen die beleidsmakers, wetenschappers, de vrouwen zelf en andere belanghebbenden regelmatig stellen. De genoemde vraagstukken hebben veel met elkaar gemeen en hebben allen betrekking op ondersteuning van buitenaf, zijn gericht op zogenaamde ‘externe hulpbronnen’. Maar wat kunnen vrouwen zelf doen om hun loopbaan gestalte te geven? Passende, gevraagde kennis en vaardigheden genereren, netwerken opbouwen en continueren, doelen stellen en realiseren en andere zaken die invulling en richting geven aan de gewilde stappen. Zo simpel dit moge klinken, voor deze gedragingen is voorafgaand een bepaalde mentale houding nodig. Het gaat om de ‘interne hulpbronnen’ die in ieder mens potentieel aanwezig zijn. Deze bronnen kunnen ons helpen obstakels vanuit de omgeving en van binnenuit te overwinnen of ten minste te versoepelen.

Het gaat niet om letterlijke stenen die vrouwen voor de voeten kunnen worden gegooid, maar om figuurlijke. Wel om onder andere verwachtingen, ideeën, meningen van anderen die een onterechte status van een ‘self-fulfilling prophecy’ kunnen verkrijgen; een negatieve. Ik kan mij nog goed herinneren aan het gepraat achter mijn rug: “die studie haalt ze nooit”. Ook kan ik mij herinneren dat twee mannen uit mijn naaste familiekring ronduit verbaal agressief reageerden toen ik – nadat ze mij naar mijn beroepswensen hadden gevraagd, vertelde “in de wetenschap te willen”. Ze noemden mij arrogant en niet realistisch en volgens hun overschatte ik mijn mogelijkheden. Mijn broer – ook een wetenschapper – had geen last van zulke aanvallen … . Echter, het waren niet alleen mannen die – bezien hun reacties – niet om konden gaan met een vrouw die duidelijk voor zichzelf en een carrière pad wilde kiezen. Ik heb heel wat seksistische opmerkingen van vrouwen moeten aanhoren. Laatst nog zei een vrouw moeite te hebben met mijn zelfverzekerde aard. Op de vraag of ze ook een man zijn zelfverzekerdheid had verweten klapte ze dicht.

Hoe heb ik ondanks de sociale tegenwind mijn belangen en wensen doorgezet? Inmiddels is mij bewust dat ik ‘onbewust’ aan strategieën heb gewerkt c.q. persoonlijkheidskenmerken heb opgebouwd en verstevigd die in de psychologie bekend staan om hun preventieve en curatieve werking: zelfwerkzaamheid- of overtuiging (Bandura, 1977) en interne beheersingsoriëntatie (Rotter, 1954). Zelfwerkzaamheid gaat om de innerlijke overtuiging dat je een bepaald gedrag met succes kunt uitvoeren. Onderzoek laat zien dat eigen succeservaringen de belangrijkste bron van deze overtuiging zijn, gevolgd door model leren (denk in deze context aan vrouwelijke rolmodels) en verbale versterking (bemoediging) (Bandura, 2004). Iedere vrouw, ieder mens, heeft een hele repertoire aan overwonnen moeilijke en/of nieuwe situaties. Kunst is het om deze op te roepen, in het bewustzijn te halen, als zich een uitdaging of aanval voordoet. Daarbij gaat het niet ‘slechts’ om behaalde successen gerelateerd aan werk, maar ook om persoonlijke triomfen. Ik denk bijvoorbeeld aan de kracht die ik voelde toen ik de eerste keer in mijn eentje richting Zuidoost-Azië ben vertrokken. En tijdens de tussenstop in Dubai heb ik een rolmodel ontmoet. Een alleenreizende vrouw van boven de zestig die op weg was naar Australië om aldaar met een camper het land te verkennen. Bemoediging ervaar ik door zowel positieve feedback van mijn werkgevers, opdrachtgevers, studenten en collega’s als ook door mannelijke en vrouwelijke metgezellen die waardering voor mijn lef en onafhankelijkheid uitspreken. Een interne beheersingsoriëntatie heeft betrekking op de mate waarin iemand de oorzaken van wat hem ‘overkomt’ bij zichzelf zoekt. Natuurlijk sommige – vaak nare – dingen gebeuren buiten ons eigen toedoen om. Echter, ik leef in de overtuiging dat ik mijn leven – en mijn carrière – grotendeels zelf in de hand heb en hou. Daarbij is het belangrijk de blik op zaken te richten die ik zelf kan veranderen, want de omgeving kan ik niet of slechts zeer beperkt (ver-)vormen. Mijn uitgangspositie – en dan doel ik op mijn kinder- en jeugdjaren – is zeker verre van optimaal geweest, maar met zwelgen in het verleden had ik mezelf een molensteen om mijn nek gehangen. Ze zijn er wel en nog steeds: de ‘innerlijke stemmen’ die mij alles behalve bemoediging inspreken. En ik heb het dan niet over stemmen die bij een acute psychose aanwezig kunnen zijn.

Volgens Hermans (1993, 1995), hoogleraar persoonlijkheidsleer, is het zelf meerstemmig: de menselijke geest is polyfoon. Hij spreekt in de door hem en met ondersteuning van anderen ontwikkelde ‘dialogische zelf theorie’ van verschillende ‘ik-posities’ die in deze dialogen met elkaar communiceren. Sommige posities sterken (bijvoorbeeld “ik als rots” of “ik als globetrotter”), andere ondermijnen het positieve zelf en kunnen zelfs ervoor zorgen dat de kracht in ons in de kiem wordt gesmoord (bijvoorbeeld “ik als onzeker” of “ik als slachtoffer”). Als een ontmoedigende stem opduikt, gun ik haar geen blijvende positie, maar vervang ze door een positieve, een die mij bemoedigend toespreekt en mij herinnert aan weerstanden die ik wist te overwinnen: de zelfwerkzaamheid en interne beheersingsoriëntatie worden bewust geactiveerd. Opvallend is dat zwakke of onderuithalende ik-posities vaak gerelateerd zijn aan, belevenissen met, anderen. Volgens Hermans en Hermans-Jansen (1999) zijn twee grondmotieven de basis van ons persoonlijk waarderingsleven: 1) het streven naar zelfhandhaving en zelfexpansie (Z-Motief) en 2) het verlangen naar verbondenheid met iets of iemand (A[ndere]-motief). Idealiter lopen deze motieven hand in hand en zorgen gezamenlijk voor kracht en zinvolle oriëntatie in het leven. De werkelijkheid is vaak een andere, een van disbalans: bij een te sterke focus op het Z- ofwel verwaarlozing van het A-motief ‘betalen we de prijs voor een carrière’, bij een te sterke nadruk op A-motieven lopen we de kans dat het potentieel in ons een blijvend sluimerend bestaan leidt. Anders gezegd: de gerichtheid op anderen – op hun vermeende verwachtingen, wensen en ideeën – kan ervoor zorgen dat we ons de mogelijkheden voor een bij ons passende carrière ontnemen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik de laatstgenoemde constructie vaker bij vrouwen dan bij mannen observeer.

Dr. Nicole Torka, mei 2015

Bronnen

Bandura, A. (1977), “Self-efficacy: Towards a unifying theory of behavioral change”, Psychological Review, Vol. 84 (2), pp. 191-215.

Bandura, A. (2004), “Health promotion by social cognitive means”, Health Education & Behavior, Vol. 31 (2), pp. 143-164.

Hermans, H. J. M. & Kempen, H. J. G. (1993), The dialogical self: Meaning as movement. San Diego: Academic Press.

Hermans, H. J. M. & Hermans-Jansen, E. (1995), Self-narratives: The construction of meaning in psychotherapy. New York: Guilford Press.

Hermans, H. J. M. & Hermans-Jansen, E. (1999), Het verdeelde gemoed. Over de grondmotieven in ons dagelijks leven. Soest: Uitgeverij Nelissen.

Rotter, J. B. (1954), Social learning and clinical psychology. New York: Prentice-Hall

Reageer: